Stilstand is achteruitgang. Zo ook in ondernemersland. Daarom doen ondernemers er verstandig aan om continu bezig te zijn met ontwikkeling en verbetering van producten of diensten. Bedenken van nieuwe concepten, markten verkennen, (her)positioneren van een merk of product: allemaal grote uitdagingen. Vanzelfsprekend zijn dit geen doelen op zich, maar middelen die bijdragen aan de realisatie van ondernemersdoelstellingen. Of in ieder geval aan het vergroten van de kans dat deze ondernemers(groei)doelstellingen behaald kunnen worden.

Strategie is kiezen. Kiezen voor de meest realistische aanpak met de grootste kans van slagen. Vaak zijn innovaties of nieuwe dienstverlening uitstekend bedacht en doordacht, maar gooit uiteindelijk een verkeerd gekozen strategie roet in het eten. En gebeurt dat niet op korte termijn, dan wel op de lange termijn.

‘Megabytes’
Niet alleen de strategie zelf, maar ook de weg naar de strategie is bepalend. Tijdens het planningsproces van een strategie komt een aantal belangrijke onderwerpen aan bod. Zo is het toekennen van prioriteiten, investeringsbesluiten en groeiverwachting cruciaal. In de praktijk blijkt dat bij een groot aantal bedrijven de zogenaamde strategiesessies rommelig verlopen. De mooi uitgewerkte ideeën in de vorm van analyses en presentaties verdwijnen als ‘megabytes’ op de harde schijf en blijven spreekwoordelijk onderin in de la liggen. Door gebrek aan commitment wordt het proces gestart op basis van ‘common sense’ en zie je niet veel meer terug van een planning.

Risico’s verkleinen en elimineren
Het niet uitkomen van een verwachting is een risico. De kans hierop wil je als ondernemer verkleinen of zelfs elimineren. Dat betekent dat er een passende behandeling/route moet volgen om de verwachtingen wel te behalen. Dit is dé trigger, de oorsprong voor business strategisch risicomanagement. Graag geef ik je enkele tips en tricks voor het bepalen van de strategie en vervolgens voor het toetsen ervan.

Basistips om om de juiste strategie te bepalen:
1. Test de hypotheses
In een strategisch plan zitten nagenoeg altijd een aantal aannames verwerkt. De verwachte omzet, verbeterde marges of een hogere ‘return on investment’ worden gebaseerd op inschattingen en aannames van de inhoudsdeskundige. Wanneer deze worden ondersteund door (secundair) gedegen onderzoek, wordt de uitkomst opeens een feit, stuurinformatie die het planningsproces drastisch kan beïnvloeden. De feedback op het idee van zo’n intensiever proces is vaak dat het teveel geld kost aan de voorzijde. Mijn mening? Het aanpassen van een strategie als je eenmaal een weg bent ingeslagen is veel en veel kostbaarder. Qua tijdsinvestering en qua financiën. Ook de snelheid van het proces, -of in het geval van de opdrachtgever veronderstelde vertraging- is vaak een reden om dit aanvullende onderzoek niet te doen. Ik denk dan: traag is vaak uiteindelijk sneller omdat de route duidelijker is, je beter voorbereid op pad gaat en je minder om hoeft te rijden.

2. Gebruik duidelijke taal
In de gemiddelde strategische plannen staan talloze multi-interpretabele en uitgeholde begrippen en uitdrukkingen die teveel ruimte laten voor uiteenlopende routes, aanpakken en onduidelijkheden. Zoals ‘het idee, handen en voeten geven’, ‘korte klappen maken’, ‘daarmee kan je snel schakelen’.
Betekent dit vaak niet dat het plan nog niet echt af is? De ontwikkelaar nog niet weet wát er exact moet gebeuren en dat, wanneer het plan in deze status wel wordt uitgerold, er eerder sprake is van een uiterst risicovolle en vaak te kostbare test. Met als mogelijk resultaten reputatieschade, verslechtering van economische conditie, effecten op de doelgroep en daarmee op de afzet en omzet….

3. Durf af te stappen van templates
Templates dwingen mensen om belangrijke onderwerpen te overwegen. Maar rechtlijnig gebruik ervan kan leiden tot een afvinkcultuur omdat het dient als een soort eisenpakket, een doel in plaats van een middel. Creativiteit wordt niet meer gestimuleerd. Men kleurt veilig binnen de lijntjes en dat zorgt ervoor dat vernieuwende ideeën geen kans krijgen. Wellicht is het om te beginnen slim om met een- of tweejarenplanningen te werken in plaats van drie. Er verandert zoveel in korte tijd en daar moet je op in willen spelen als dynamische organisatie.

4. Stel lastige vragen
Om tot een strategie te komen is een serie stevige debatten en discussies noodzakelijk. Indien het proces te strak georiënteerd is op de structuur om alles in documenten te verwerken en vervolgens vaak via e-mail te verdelen, zal dit de dialoog aanzienlijk beperken. Presenteer ieder onderdeel van het plan en laat de aanwezigen het kritisch beoordelen. Het geeft inzicht in ieders gedachte en dat geeft vervolgens weer ruimte tot creatieve oplossingen binnen het team. Kritiek is een element dat tot verbetering leidt.

En dan …. toetsen van de strategie
De overall tip die ik mee wil geven voor het toetsen van de bedachte strategie is de volgende: kies altijd voor onafhankelijkheid. Hoe goed bedoeld en hoe ‘objectief’ jij of je collega’s ook zijn, het is ongelooflijk lastig en misschien zelfs onmogelijk om een voorgestelde strategie te beoordelen zonder je schuldig te maken aan het zogenoemde kapiteinssyndroom: medewerkers hebben soms moeite om een strategie kritisch te beoordelen daar de werkgever de ontwikkelaar is en de persoon die de strategie voorstelt is sowieso de laatste die écht objectief kan zijn. De makkelijkste weg om dit te voorkomen is het inschakelen van een onafhankelijke risicomanagementspecialist voor de beoordeling en risicoanalyse. Zijn of haar positie als ‘outsider’, waarborgt in de meeste gevallen dat er niet wordt gehuiverd een kritische noot te plaatsen. De risicoanalyse-experts hebben belang bij een gedegen en eerlijk advies aan de ondernemer cq. opdrachtgever.

Conclusie
Bent je bezig met de strategische planning en bent je ambitieus genoeg om af te stappen van de oude bekende weg? Probeer deze tips dan eens. Wanneer het plan geheel in kaart is gebracht, laat het dan beoordelen door een derde onafhankelijke expert. Je krijgt dan beter zicht in de risico’s en bent beter voorbereid op het door jou beoogde zakelijke pad. Het behalen van doelstellingen wordt hiermee minder een gok en meer de uitvoering van de gekozen strategie.