Er ligt een groot risico op de loer in de Nederlandse woonwijken. Naar schatting zijn daar zo’n 50.000 illegale wietplantages te vinden. Daar waar kinderen veilig moeten opgroeien en gezinnen ‘s nachts zorgeloos moeten kunnen slapen. Volgens de politiek is er met de aanwezigheid van wietplantages een onacceptabel hoog risico ontstaan op brandgevaar. Na jaren gesteggel is er nu eindelijk een maatregel gevonden die hiertegen voldoende weerstand zou moeten bieden: extra inspanningen ten behoeve van oprollen dan deze plantages en het verantwoordelijk stellen van de verhuurder.  Maar biedt dit wel de juiste weerstand of is er sprake van schijnveiligheid of zelfs een verborgen agenda?

Topje van de ijsberg
Vorig jaar werden er 16 illegale wietplantages per dag opgerold, op jaarbasis 5856 plantages en bijna 10 hectare aan het hennepplanten. Het oprollen kost ongeveer € 5.000,- per plantage. De inschatting is dat er nog zo’n 45.000 plantages zijn, dus gezien deze omvang, hebben ‘we’ pas het topje van de ijsberg gehad. Wanneer het werk om deze wietplantages te elimineren 100% effectief zou zijn, kost dit 255 miljoen euro per jaar.

Vrij spel voor criminelen
Professionele criminelen weten precies hoe zij plantages moeten inrichten om een productieve groei te realiseren en onopvallend te werk te gaan. Het anonieme stroomverbruik en het provisorisch aftappen ervan, werkt het brandgevaar in de hand. De overlast van de criminele activiteiten in de woonwijken is eveneens groot en niet langer acceptabel. De capaciteit van de opsporende instanties is beperkt en de problematiek veel te groot. Daarmee is er een achterstand ontstaan en hebben criminelen vrij spel.

Legalisatie, vergunningen en zorgplicht
De oplossing die nu een brede steun van de Kamer krijgt maar uiteindelijk toch dreigt te sneuvelen, is de legalisatie van een aantal plantages en het verlenen van vergunningen om de coffeeshops te laten bevoorraden. Daarnaast is enige tijd geleden een zorgplicht voor de verhuurder opgelegd: de verhuurder is verplicht en draagt verantwoordelijkheid er zorg voor te dragen dat het verhuurde object gebruikt wordt waarvoor het bedoeld is. Wordt deze plicht niet nagekomen, dan volgen er forse bestuurlijke sancties. Biedt dit pakket aan maatregelen voldoende weerstand?

Ironisch
Het (soft)drugsbeleid in Nederland is met name voor buitenlanders onverklaarbaar en ironisch te noemen. En snappen we het zelf nog? Hoe leg je uit dat blowen gedoogd is en dat je “legal pot” haalt bij een coffeeshop, maar dat het bezit van deze drugs strafbaar is gesteld in de Opiumwet én dus als misdrijf kan worden aangemerkt? En dan deze situatie: de coffeeshophouder, waar de toerist zojuist zijn drugs kocht, mag een specifieke hoeveelheid cannabis en hasj in de zaak hebben voor verkoop. Diezelfde hoeveelheid is echter in het transport naar de coffeeshop strafbaar en kan derhalve in beslag genomen worden. Want op straat is slechts een bepaalde gebruikershoeveelheid toegestaan. Alle hennepplantages waar deze verdovende middelen vandaan komen, zijn illegaal en dus strafbaar. De overheid doet er alles aan om deze plantages op te rollen. Maar hoe moeten de coffeeshops dan bevoorraad worden?

Belastinginkomsten
De overheid heeft mogelijk toch meer doelstellingen dan uitsluitend het brandgevaar en criminele overlast beperken. Toezicht moet er namelijk voor gaan zorgen dat de huidige 500.000 Nederlandse gebruikers exact weten wat zij  inhaleren. De krachtige werkzame stof (THC) kan de wetgever eventueel per gram kunnen gaan beperken waardoor de drugs minder sterk wordt en “veiliger” is voor de gebruiker. De realiteit is echter dat er uiteindelijk meer gebruikt zal worden om hetzelfde effect te realiseren (voor de gebruiker). Meer gebruik betekent automatisch meer productie en dat zorgt weer voor meer belastinginkomsten. De mooiste bijvangst voor de overheid is dat de wiethandel nu belast kan gaan worden. Kosten voor de vergunning, accijns, BTW en ook alle overige belastingen die ondernemers moeten betalen, kunnen dan gecollecteerd gaan worden. Dat heeft weer een positief effect op de staatskas.

Het blijft toch vreemd dat een product genoemd in onze Opiumwet nu vergund verkocht kan gaan worden maar ook strafbaar is. Gaat de algemene maatregel van bestuur dan gewijzigd worden en zal cannabis uit de Opiumwet verdwijnen? Nee, want -stelt de overheid- illegale plantages gaan we opsporen en ontmantelen. Net als dat we dat nu doen… . Zou de effectiviteit van de ontmantelingen nu stijgen? Of blijft het aantal van zo’n 45.000 illegale plantages bestaan en krijgen we een verschuiving naar ondergrondse afzet markt?

Brandveiliger maken schijnveilig
“Er is nu veel overlast, onveiligheid en criminaliteit door het huidige gedoogbeleid”, zegt Kamerlid Marith Volp. “De PvdA ziet dat als reden om naar een ander systeem over te stappen, waarbij wordt geregeld wie er mag telen.” Op zich een duidelijk standpunt maar ik vraag mij wel af wat de feitelijke consequenties zijn. In mijn beleving blijft geproduceerde hoeveelheid cannabis gelijk en zal de ondergrondse handel daarmee significant toenemen. De overlast neemt toe en het aantal illegale plantages neemt zeker niet af. De woonwijken brandveiliger maken is dan toch echt een schijnveiligheid. De overheid zal niet opeens meer plantages elimineren. Wat betekenen deze maatregelen dan? Pure camouflage om van drugs een belastbaar product te maken?

Praktijk
Hoe zien de plannen er in de praktijk uit? Een ondernemer die cannabis wil telen moet naar de gemeente om een vergunning aan te vragen. Daar komen btw en accijnzen bovenop. De legalisering van softdrugs zou de staat ongeveer 850 miljoen euro per jaar opleveren. Een aanzienlijke som geld waar je mogelijk wat mist voor optrekt. Daarnaast denkt de overheid 160 miljoen euro te kunnen besparen op bestrijding van softdrugscriminaliteit. Criminelen wachten er niet op om 60% aan accijnzen te betalen? Zij blijven gewoon illegaal verkopen en verplaatsen het naar de straat. Daarnaast is er nog een uitdaging. In Europa hebben we afgesproken dat softdrugs illegaal zijn. Dit kan de Kamer ook niet zo maar naast zich neerleggen. Kortom er zijn nog een paar hordes te nemen voordat we dit forse bedrag jaarlijks kunnen bijschrijven in de staatskas.