Afgelopen week werd door de media het nieuws verspreid dat een medewerker van de Dienst Bewaken en Beveiligen (DBB), onderdeel van de Nationale Politie, gevoelige informatie gelekt zou hebben naar een criminele organisatie. Inmiddels is gebleken dat dit feit niet juist was. Het voorarrest van deze persoon werd opgeheven toen bleek dat hij ‘slechts’ informatie deelde in de privésfeer.

Integriteit en professionaliteit: hoe reputatieschade beperken?
Los van het feit van de zaken er nu enigszins anders en minder dramatisch voorstaan dan in eerste instantie het geval leek, wil ik mijn gevoel over deze kwestie niet onder stoelen of banken steken. Want was dit wél gebeurd, was er daadwerkelijk informatie gelekt naar derden die er hun voordeel mee zouden kunnen doen, dan zou deze persoon naar mijn opvatting zwaar gestraft moeten worden. Een specialistische eenheid als de DBB werkt vanuit de grondbeginselen integriteit en professionaliteit. Door een dergelijk incident worden deze grondbeginselen ondermijnd. Dat levert ontegenzeggelijk ernstige reputatieschade op voor deze dienst als entiteit én voor individuele medewerkers. Hoe zou de DBB deze reputatieschade te boven kunnen komen? Duidelijk is dat het handelen van de DBB op met name korte termijn en tijd op lange termijn, twee factoren zijn die daarop invloed hebben.

Zeer zware selectie voor medewerkers DBB
De DBB bestaat uit zeer grote groep professionele mannen en vrouwen die dagelijks verantwoordelijkheid dragen voor de veiligheid van door de Nederlandse overheid aangewezen personen. Om überhaupt toegelaten te worden tot deze eenheid, moet je voldoen aan een zwaar eisenpakket. Dat betekent een reeks aan psychologische assessments, medische- en sportkeuringen en een motivatiegesprek. Indien de kandidaat deze fase succesvol afrondt, zal hij op een afgeschermde locatie van de politie een aantal dagen fysiek en mentaal getest worden. Alle facetten die in de opleiding onderricht zullen worden, passeren de revue. Past de kandidaat na deze selectiedagen binnen het profiel van een persoonsbeveiliger, dan zal deze een oproep krijgen voor de maandenlange opleiding.

De persoonsbeveiligers werken in een omgeving waar de kans op een extreem zwaar geweldsincident, zoals een terroristische aanslag, hoog is. Zij zijn loyaal en staan politici dagelijks bij, zodat zij kunnen roepen wat zij wensen onder de noemer van vrijheid van meningsuiting. Een zeer belangrijk element voor vrijheid. De Nederlandse overheid zal er alles aan doen om de beste kandidaten te laten slagen die effectief weerstand kunnen bieden tegen de meest extreme vormen van geweld. Het is een middel om de democratie te waarborgen: oftewel een behoorlijke verantwoordelijkheid. Het is dan ook niet verwonderlijk dat er veel geëist wordt van de medewerkers DBB.

AIVD verantwoordelijk voor screening en toelating
De AIVD, onderdeel van het Ministerie van Binnenlandse Zaken, doet de screening van de medewerkers. Aangezien de persoonsbeveiliger mogelijk in kennis krijgt van staatsgevoelige informatie, is hij of zij verplicht mee te werken aan de zwaarst mogelijke screening. Dit betekent dat alle administratieve systemen omtrent antecedenten, financiële positie en bezittingen geraadpleegd worden. Daarnaast zal er een schouw en interview plaatsvinden bij de kandidaat thuis. De1ste en 2de lijn bloedverwanten krijgen een gelijke administratieve screening. Indien de AIVD geen verontrustende zaken tegenkomt, wordt er een verklaring van geen bezwaar afgegeven. Na 3 jaar zal dit proces grotendeels herhaald worden.

Na behalen van de opleiding en een verklaring van geen bezwaar door de AIVD, start de beveiliger een stageperiode van drie maanden. Een mentor kijkt kritisch naar zijn handelen. Bij twijfel zal de beveiliger niet zelfstandig mogen werken.  Een verlenging van de stage of een terugplaatsing naar vorige werkplek behoort dan nog tot de opties.

Vanzelfsprekend kunnen we niet om recente negatieve berichtgeving heen die met name de cultuur en functioneren van midden- en hoger management betrof. Maar dat heeft uiteindelijk niets te maken met de feitelijke veiligheidsmaatregel persoonsbeveiliging. Daarnaast is niet de DBB verantwoordelijk voor de screening, maar de AIVD. Bijzonder dat de pijlen niet op deze instantie worden gericht, maar op de DBB. Indien de screening niet goed is gegaan, zal men zich toch moeten focussen op het Ministerie van Binnenlandse Zaken, want daar valt de AIVD onder.

Balans
Helaas, ondanks alle maatregelen om de meest betrouwbare en beste mensen te selecteren voor de DBB, is het niet gelukt om een 100% score te halen op het gebied van integriteit. Het is nu aan het management om een goede strategie te kiezen in het omgaan met deze reputatieschade en de bescherming van het personeel. Fractieleiders staan nu voor de landelijke verkiezingen en laten voor de camera’s de persoonsbeveiligers en daarmee de DBB keihard vallen. En zeggen dat het niet om de individu gaat maar om de eenheid, terwijl het handelen van een individu deze onrust veroorzaakt. Zij hebben moeite met vertrouwen in het vermogen van de dienst om hun veiligheid te waarborgen.

Het komt politiek wel heel goed uit om zo vlak voor de verkiezingen de zittende Minister van Justitie en Veiligheid nog even in een kwaad daglicht te plaatsen op een post die toch al onder vuur lag. Alles om in deze periode de stemmers te beïnvloeden, althans zo lijkt het. Indien er geen verkiezingen voor de deur stonden, hadden de fractievoorzitters zich hopelijk wel voor 100% achter de DBB geschaard. Het individuele handelen veroordeeld, net als zij deden bij integriteitskwesties uit het verleden die politici betroffen. Een politieke partij zal individueel ‘fout’ handelen van een politicus immers nooit duiden als een partijprobleem maar als individuele kwestie.

Laat een incident ten goede keren door risicomanagement
Grote corporaties houden vaak de negatieve gebeurtenissen zo stil mogelijk en doen bewust geen aangifte, in de overtuiging dat het de reputatie wel eens zou kunnen schaden. De manier waarop een organisatie vervolgens met een incident omgaat, is cruciaal in het beperken van schade. In sommige gevallen kan het zelf een kans opleveren. Zo leverde een mondiale terugroepactie van Mars misschien wel financiële schade op, maar werd er wél aan een betrouwbaar imago gewerkt. Het gevolg? Een stijging in de omzet. Een duidelijk voorbeeld dat je door eigen handelen een incident ten goede kunt laten keren: het resulteerde in een verhoogde omzet.

Hoeveel doet u om reputatieschade voor uw bedrijf of organisatie te voorkomen? Eén van de lastigste vraagstukken in organisaties. Als u leest wat de DBB onderneemt om risico’s uit te sluiten en u vergelijkt dit met uw eigen processen zal daar hoogstwaarschijnlijk en logischerwijs een significant verschil te zien zijn. Wellicht kunt u parallellen trekken met uw eigen organisatie en zien of u het ‘beter’ doet of misschien toch kwetsbaarder bent dan u tot nu toe dacht.