Naar aanleiding van de mogelijke terrorismedreiging in de Efteling, ontstaat er nogal wat onrust in Nederland. Ondernemingen, scholengemeenschappen en particulieren, die tripjes gepland hadden, uiten hun zorgen en vragen zich af waarom de Efteling geen maatregelen heeft genomen op basis van de terreurdreiging in juni. Is het nog wel veilig om het park te bezoeken. Waarom voert Walibi wel maatregelen in en de Efteling niet?

In RTL’s EditieNL leg ik uit dat het relatief simpel is om effectieve maatregelen te implementeren. Waarom ontstaat deze onrust opeens? We leven immers al een behoorlijk tijd onder deze dreiging en alle locaties waar veel mensen bij elkaar komen zijn kwetsbaar voor terrorisme. Mijns insziens is het goed om hetgeen de montagetafel voor de uitzending niet gehaald, heeft hier te beschrijven.

Realitycheck
In de telefoon van een jonge Nederlandse vrouw zijn indirecte dreigingen aangetroffen richting het pretpark. Eenmaal geanalyseerd heeft het NCTB (Nationaal Coördinator terrorismebestrijding) de lokale autoriteiten in kennis gesteld én de directie van de Efteling. Zij hebben in een dergelijk gesprek beargumenteerd wat de kans en waarschijnlijkheid is dat er daadwerkelijk een aanslag zou gaan plaatsvinden. Niet heel ingewikkeld, want het actuele dreigingsniveau in Nederland is al sinds maart 2013 substantieel. Ook directies van pretparken zullen bedenken dat ´hun´ omgeving kwetsbaar is. Toch is er vaak een ‘realitycheck’ nodig om beweging te krijgen in de traditionele gedachte dat veiligheid vanzelfsprekend is. Ondernemingen dragen verantwoordelijkheid voor  het personeel en bezoekers. Van hen mag een bepaalde uitwerking en implementatie van de zorgplicht verwacht worden.  Zou de Efteling dan niets doen met de adviezen van het NCTB? Onwaarschijnlijk lijkt mij. Twee pretparken waarvan de ene duidelijk aangeeft dat er maatregelen zijn genomen en de ander verklaart dat niet te hebben gedaan. Zou er sprake zijn van twee verschillende adviezen?

Rol binnen veiligheidsketen voor iedereen
Vanuit de overheid wordt vaak aangegeven dat er zichtbare én onzichtbare maatregelen zijn genomen. Wat betekent dat? Terroristen kunnen in ieder geval rekening houden met bekende maatregelen zoals security checks, cameratoezicht en verhoogde politie surveillance.  Maar ook moeten zij rekening houden met het onbekende. Daar kunnen zij de vinger niet op leggen, dat heeft weer invloed op hun gedrag en de waarborging van hun anonimiteit gedurende de voorbereidingshandelingen en uitvoering van de terroristische aanslag.

Door de combinatie van traditionele reactieve-  en effectieve proactieve maatregelen, zal dus iedere medewerker van een organisatie een rol krijgen in de veiligheidsketen. Zelfs de bezoeker –in dit geval van pretparken- kan worden aangespoord om afwijkingen die zij signaleren door te geven. Wanneer iedereen onderdeel uit maakt van een dergelijke keten, zal het voor mensen met slechte bedoelingen aanzienlijk lastiger worden om anoniem hun acties voor te bereiden of uit te voeren. En kan er sneller interventie plaatsvinden.

Laat persoonlijke perceptie nooit domineren
Het is bekend dat meer dan 60% van de bevolking vindt dat veiligheidsmaatregelen bij het leven horen en gemoedsrust bieden. De overige 40% wil daar niet mee bezig zijn. Onze stelling is dat ondanks dat de risicoperceptie van velen beslissingsbevoegden binnen organisaties laag is, dit nooit de basis van handelen mag zijn en de hele organisatie mag beïnvloeden. Doe altijd wat er binnen de mogelijkheden ligt om incidenten te voorkomen. Laat niet je persoonlijke perceptie tellen maar neem de verantwoordelijkheid als goed en zorgzaam gastheer. Helaas is deze houding en overtuiging niet vanzelfsprekend. Bijzondere tegenstelling blijft het dat de groep van mensen die niet met veiligheid en terreur bezig wil zijn, wel verwacht dat anderen –met name overheid, politie- zich om hun veiligheid bekommeren. Hoe anders zal het worden als die dreiging ooit eens realiteit wordt. Hoe gaat die balans tussen eigen verantwoordelijkheid én die van de ander dan uitvallen?

De conclusie na bovenstaande analyse, zou kunnen zijn dat alle pretparken (en andere drukbezochte locaties) in Nederland een gelijksoortig advies kregen van het NCTB, maar dat de wijze van communicatie over de veiligheidsmaatregelen per organisatie verschilt. Waar de een kiest voor een overheidsmethodiek en geen uitlatingen doet over de genomen maatregelen kiest de ander er juist voor om met communicatie de bezoeker een positief gevoel het vertrouwen te geven dat er over hun veiligheid wordt gewaakt: een manier om je te onderscheiden van de concurrent. Risicobeheersing wordt hiermee commercieel ingezet: een propositie en daarmee een marketinginstrument. Ga maar eens bij u zelf na: vliegt u liever met een vliegtuigmaatschappij die exact vertelt hoe de veiligheid geregeld is? Of met de maatschappij waarbij u er zonder informatie vanuit moet gaan dat het goed geregeld is?

Veiligheid nooit 100% gegarandeerd
Veiligheid raakt ons allemaal. Wanneer zoveel mogelijk professionals, medewerkers en bezoekers betrokken raken in de veiligheidsketen, creëer je meer veiligheid. Combineer dit met de traditionele maatregelen en je kunt adequater signaleren, detecteren en alarmeren. Is de veiligheid dan 100% gegarandeerd? Absoluut niet, maar zeker is dat een hogere risicoperceptie aanzienlijk meer kans geeft op veiligheid dan een lage perceptie.  De kans dat een terreuractie voor de aanslagpleger succesvol is, is een deel van het risico dat we moeten accepteren. Laten we onszelf niet ervan weerhouden om te genieten van de nazomer in een van de Nederlandse pretparken of bezienswaardigheden!